Mayo County Council logo

Nótaí Ginearálta ar Fhorbairtí Díolmhaithe

Nótaí Ginearálta

Cathain a theastaíonn cead pleanála uaim?

Go ginearálta, bíonn cead pleanála ag teastáil uait chun talamh nó réadmhaoin ar bith a fhorbairt mura bhfuil díolúine shonrach aige ón riachtanas seo. Áirítear leis an téarma ‘forbairt’ oibeacha ar bith (tógáil, scartáil nó athchóiriú) ar thalamh nó ar ghabháltais, agus athrú ábhartha (.i. suntasach) a dhéanamh don úsáid a bhaintear as talamh nó foirgnimh.

Céard is forbairtí díolmhaithe ann?

Is éard atá i gceist le forbairtí díolmhaithe ná forbairtí nach gá cead pleanála a fháil lena aghaidh. Leagtar amach na catagóirí éagsúla d’fhorbairtí atá díolmhaithe sa reachtaíocht phleanála, agus tugtar na díolúintí ábhartha maidir le forbarití tí ar na leathanaigh ghréasáin seo (ón mbileog eolais PL5). Bíonn tairseacha i gceist leo de ghnáth a bhaineann le méid agus airde mar shampla, agus ní díolmhaithe í aon fhorbairt a sharaíonn na tairseacha seo. Is é aidhm na díolúine seo scaoileadh le mionfhorbairtí ar nós síntí beaga tí gan iad a rialú.

An bhfuil aon teorainneacha le forbairtí díolmhaithe?

Cailleann gach cineál forbartha a stádas mar fhorbairt dhíolmhaithe agus teastaíonn cead pleanála ina leith má sharaíonn siad na coinníollacha a leanas:

  • má sháraíonn siad coinníoll de chead pleanála;
  • má chuireann siad sábháilteacht an phobail i mbaol trí ghuais tráchta a chruthú nó radharc úsáideoirí an bhóthair a shrianú;
  • má dhéanann siad aon tógáil chun tosaigh ar líne na tógála (ach amháin i gcás póirsí beaga);
  • má leathnaíonn siad an tslí amach ar bhóthar poiblí nó má thógann siad slí amach nua;
  • má bhíonn aon tionchar acu ar fhoirgneamh, ar shainghné, nó ar shuíomh srl. atá sonraithe le caomhnú sa phlean forbartha nó sa dréachtphlean forbartha (seiceáil do phlean áitiúil forbartha).
  • má bhactar ceart slí poiblí;
  • mura mbaineann na hoibreacha go huile is go hiomlán le húsáid an tí chun críocha tí;
  • má bhíonn forbairt laistigh de limistéar taitneamhachta speisialta i gceist leis;
  • má bhíonn forbairt ar fhoirgneamh caomhnaithe i gceist leis;
  • má bhíonn aon oibreacha ar nó athruithe d'fhoirgneamh neamhúdaraithe i gceist, nó d'fhoirgneamh a bhfuil úsáid neamhúdaraithe á baint as.

(Is éard is brí le “neamhúdaraithe” ná cead pleanála a bheith in easnamh agus gan stádas forbartha dhíolmhaithe a bheith bronnta air ach oiread)

An mbaineann na díolúintí le hárasáin?

Ní bhaineann roinnt de na díolúintí atá liostáilte ar an suíomh seo (síntí foirgnimh, póirsí tosaigh, simléir agus coirí, agus aeróga teilifíse) le hárasáin, agus tá forbairt spás páirceála cairr díolmhaithe nuair is ar chúl an fhoirgnimh atáthar á dhéanamh.

Cár féidir liom tuilleadh eolais faoi dhíolúintí a fháil?

Tá liosta iomlán na bhforbairtí díolmhaithe leagtha amach sna hAchtanna agus na Rialacháin um Pleanáil (sonraí thíos) Is féidir leis an údarás pleanála comhairle a thabhairt ar stádas na forbartha ó thaobh cead pleanála de, de réir a thuairim féin, i ngach aon cás. Mura n-aontaíonn tú le moladh an údaráis pleanála i dtaobh cead pleanála a bheith riachtanach, tig leat rialú foirmiúil a fháil trí “thagairt” a dhéanamh don Bhord Pleanála ach an táille chuí a íoc. Tá tuilleadh eolais ar fáil díreach ón mBord féin, ar an 3ú Urlár, Bloc 7, Ionad Irish Life, Sráid na Mainistreach Íochtarach, Baile Átha Cliath 1.  Teileafón: (01) 8728011

Céard a tharlaíonn má sháraítear teorainneacha na díolúine?

Ní mór cloígh leis na teorainneacha seo agus tá sé ar chumas an údaráis áitiúil an fhorbairt a choisc má sháraítear iad. Má dhéantar earráid trí dhearmad, ba chóir duit iarratas a dhéanamh ar an údarás pleanála i gcomhair cead coinneála na hoibre déanta. “Cead coinneála” a thugtar ar seo de ghnáth. Ní hamhlaidh go nglactar le hiarratais den chineál seo go huathoibríoch.

Tá costas 50% de bhreis ar tháille choinneála ná mar atá ar ghnáth-tháille, agus tá an baol ann go mbeidh ort an obair atá déanta agat a scartáil, a athrú nó a dheisiú – agus d’fhéadfadh sé sin a bheith costasach. D’fhéadfaí fíneáil ard nó téarma príosúnachta a ghearradh ar duine ma chiontaítear as sarú dlíthe pleanála iad.

D’fhéadfaí deacrachtaí a bheith agat chomh maith teach nach gcloíonn le riachtanais phleanála a dhíol.

Má bhíonn réadmhaoin á cheannach agat, bí cinnte go gcloíonn an foirgneamh féin, agus aon síntí nó obair athchóirithe a rinne air, le riachtanais phleanála.  Mura gcloíonn d’fhéadfá féin, mar úinéir, a bheith faoi dhliteanas ag gníomhartha forfheimithe.

Ar chóir dom dul i gcomhairle leis an údarás pleanála sula dtosaím obair ar fhorbairt dhíolmhaithe?

Ma bhíonn tú cinnte go bhfuil an fhorbairt idir láimhe agat díolmhaithe, ní gá comhairle an údaráis phleanála i leith cead pleanála a fháil sula gcuireann tú tús leis an obair. Má bhíonn aon amhras nó ceisteanna orm i dtaobh aon ghné den phleanáil, tig leat teagmháil a dhéanamh leis an údarás pleanála. Breathnaigh ar an méid seo thíos (‘An mbaineann Rialacháin Tógála liom?’) maidir le Rialacháin Tógála.

Ar chóir dom dul i gcomhairle le forais ar bith eile?

Ba chóir duit teagmháil a dhéanamh leis an oifig BSL is gaire duit más rud é go mbeidh tú ag obair cóngarach do sreanga aibhléise, má bhíonn ceist agat maidir le híosairde glanta na sreang sin, nó má bhíonn na sreanga aibhléise isteach chuig do theach faoi fhád láimhe duine. Déanta na fírinne, ní mór duit teagmháil a dhéanamh leo má thagann sreanga lasnairde laistigh d’achar 25 slat de na hoibreacha tógála.

An mbaineann rialacháin tógála liom?

Ní mór go gclóífidh d'fhorbairt le rialacháin tógála. Leagtar amach sna rialachái seo an bundearadh agus na riachtanais tógála, agus baineann siad le gach uile foirgneamh, síneadh tí, agus athchóiriú nua, agus i gcásanna áirithe baineann siad le hathrú úsáide foirgnimh atá ann cheana. Tá mioneolas i dtaobh na rialachán tógála agus i dtaobh na nósanna imeachta ábhartha le fáil sa bhileog eolais PL. 11 Treoir do na Rialacháin Foirgníochta. Tá tuilleadh eolais ar fáil ó d’údarás áitiúil féin. Seans go mbeidh cineálacha eile ceada de dhíth ort, chun ceangail a dhéanamh le séarach mar shampla. Déan teagmháil le d’údarás áitiúil sna cásanna seo.

Ar chóir dom fógra a thabhairt do mo chomharsana roimh ré?

Ní riachtanas dleathúil le seo d’fhorbairt dhíolmhaithe. Is chun do leasa féin é ámh, go gcuireann tú do chomharsana ar an eolas faoin obair atá beartaithe agat a dhéanamh ar do réadmhaoin féin. Is dócha go mbeidh imní orthu faoin tionchar a bheidh ag an obair orthu, mar a bheadh imní ortsa ina mhalairt de chás. Seans go mbeidh tú in ann cúiseanna imní do chomharsana a mhaolú trí do phleananna a leasú. Fiú má thograíonn tú gan do phleanann a athrú, is fearr de ghnáth do chomharsana a bheith curtha ar an eolas faoi roimh ré.

Más gá duitse nó do do chonraitheoir dul isteach ar réadmhaoin do chomharsan, ba cheart duit cead a fháil uaidh nó uaithi roimh ré.

D’fhéadfadh a bheith i mbaol buirgléireachta de bharr síntí a cuireadh leis nó athruithe a rinneadh de. Bíonn eolas cabhrach ar fáil sa Stáisiún Gardaí is gaire duit i dtaca leis an mbaol seo a mhaolú.

Leagtar amach an dlí a rialaíonn an córas pleanála sna hAchtanna Rialtais Áitiúil (Pleanáil agus Forbairt) 1963 go 1993, agus sna Rialacháin Rialtais Áitiúil (Pleanáil agus Forbairt), 1994 go 1995.  Is féidir iad seo a cheannach ó Oifig Díólta Foilseachán an Rialtais, Teach Sun Alliance, Sráid Theach Laighean, Baile Átha Cliath 2, Teileafón (01) 661 3111

Nóta: Baineadh an t-eolas ar Fhorbairtí Díolmhaithe ar an leathanach seo ó bhileog eolais na Roinne Comhshaoil, Oidhreachta agus Rialtais Áitiúil dar teideal PL5 Obair a dhéanamh thart faoin Teach - Na Ceisteanna Pleanála, agus rinneadh leasuithe dó dá réir. Tá an bhileog seo bunaithe ar na hAchtanna um Pleanáil agus Forbairt, 2000 & 2001, agus ar na Rialacháin um Pleanáil agus Forbairt, 2001 & 2002. Tugtar eolas i leith Forbairtí Díolmhaithe in Alt II díobh go príomha.

  More Mayo County Council and Local Government Websites