Mayo County Council logo
Navigation

Trá an Mhullaigh Rua

Photo of Mullaghroe Beach

Trá an Mhullaigh Rua

Fáilte go dtí an Mullach Rua, ceann de na Tránna Brait Ghoirm atá ar chósta Chontae Mhaigh Eo. Tá an trá seo, a bhfuil an-tóir uirthi, lonnaithe sé mhíle ó Bhéal an Mhuirthead, ar an Muirthead.

Éanlaith

Limistéar inspéise ó thaobh eolaíochta

Stair an cheantair

Coinnigh an Mullach Rua slachtmhar

Tuilleadh eolais

Éanlaith

Seo a leanas roinnt de na héin is coitianta a fheictear ar an trá:

  • Broigheall
  • Seaga

Lapairí

  • Naoscach 
  • Pilibín
  • Roilleach

Geabhróga

  • Geabhróg
  • Geabhróg Artach
  • Geabhróg Scothdhubh

Faoileáin

  • Faoileán Bán
  • Saidhbhéar
  • Sleibhín
  • Droimneach Mór
  • Droimneach Beag
  • Faoileán Scadán

Limistéar inspéise ó thaobh eolaíochta

'Coimpléasc an Mhuirthead/Chuan an Fhóid Duibh'

Cumasc de ghnáthóga iolracha éagsúla - gnáthóga ar an gcósta den chuid is mó - atá i gcoimpléasc an Mhuirthead/Chuan an Fhóid Duibh. Tá córais shuntasacha dumhcha le feiceáil ar fad chósta thiar an Mhuirthead, agus taobh thiar díobh siúd tá limistéir fhairsinge de mhachairí mara, a bhfuil tábhacht luibheolaíoch nach beag ag baint leo.

Is goirt iad Tearmann Caithreach, Loch na Léime agus Loch na Croise; agus i dteannta leis na muiriscí i roinnt góilíní, soláthraíónn siad suíomhanna beathaithe agus síolraithe don phobal ilchineálach éan sa cheantar.

Fásann crualuachra go fairsing ar imeall an uisce, agus faightear báchráin in uisce éadomhain. Taobh thiar de seo faightear fásra eanaigh: luachra, seisce, feileastram agus rú corraigh ina measc. Fuarthas an magairlín caol, atá an-neamhchoitianta, ag Loch Thearmann Caithreach, rud a chuireann le tábhacht eolaíoch an cheantair.

Maireann ealtaí géanna giúrainn agus feadóg cladaigh, a bhfuil tábhacht idirnáisiúnta ag baint leo, ar an Muirthead agus in oirthear Chuan an Fhóid Duibh. Is ar an Muirthead a mhaireann formhór na gcadhan atá ar Chuan an Fhóid Duibh, ealta a bhfuil tábhacht idirnáisiúnta ag baint léi chomh maith.

Tá ealtaí ealaí glóracha, lachan iascán, gobadán cosbhuí, luathrán, guilbneach stríocearrach, agus breacóg, a bhfuil tábhacht náisiúnta ag baint leo, ann chomh maith. Póraíonn gealóga buachair, gleoiseacha sléibhe agus cága cosdearga ar an Muirthead.

Is é Loch Thearmann Caithreach an t-aon láthair in Éirinn ar a bpóraíonn an falaróp gobchaol. Bhíodh an traonach an-choitianta ar an Muirthead tráth, cé nár cláraíodh ach trí cinn acu ann i 1993.

Dumhcha

Titeann gaineamh a scuabadh isteach ón bhfarraige ag an ngaoth go sruthlíneach thar timpeall ar bhacainn éigin. Déanann plandaí coilíniú ar na cairn bheaga ghainimh seo. De réir mar a leanann sil-leagan an ghainimh ar aghaidh cuireann an duilliúr leis lena sil-leagan féin, agus nascann fréamhchóras na bplandaí an gaineamh ina ndumhcha ísle i dtús fáis. De réir mar a ardaítear na dumhcha seo, comhtháthaíon siad go comhthreomhar le líne an chladaigh. Déanan plandaí eile atá ag forbairt coilíniú orthu siúd, agus is ar an gcaoi seo a leanann na dumhcha ag fás.

Creimeadh Dumhcha

Bíonn gach dumhach nach mór i mbaol a chreimthe, agus is logáin séidte is cúis leis go minic. Tarlaíon seo nuar a bhíonn fáil ag an ngaoth ar an ngaineamh ag an gcírín faoin bhfásra, agus déantar creimeadh ar an dromchla go sciobtha agus tarlaíonn logáin dá bharr seo. De réir mar a shéideann an ghaoth isteach ann, méadaítear an logán go dtí go bhfuil sé chomh leathan sin go laghdaítear tionchar na gaoithe ann.  Fágann sé so féarach duimhche réchnocach ar a dtugtar machaire mara.

Tarlaíonn tulchreimeadh nuair a leagann tonnta stoirme aghaidh iomlán an chórais duimhche i dtreo na farraige. Is iad na comharthaí aithne fána ghéar de ghaineamh scaoilte agus fásra círín ina dtomóga ag sleabhcadh.

Tá lámh ag an duine daonna i gcreimeadh na ndumhcha chomh maith. Bíonn limistéir mhóra dumhcha i mbaol ó chreimeadh gaoithe de bharr baint scaineagáin agus gainnimh. Déantar damáiste freisin le baint fásra duimhche, ró-innilt ag capaill, agus eallach. Is féidir le caitheamh aimsire ar an trá damáiste a dhéanamh do na dumhcha. Is féidir le gluaiseacht feithiclí dochar a dhéanamh don bhrat móna, agus nuair a chruthaítear bealaí trasna na ndumhcha cuireann sé an gaineamh ar an dromchla i mbaol logán séidte.

Machairí Mara

Is ar an gcósta thiar a fhaightear machairí mara - machairí ísle, réidhe, sceirdiúla gainimh. Is cumasc de ghaineamh siliciúil a tháinig ó thill agus dríodar oidhreach, agus gaineamh cailcreach a rinneadh as sliogáin a mhair ar an ardán amach ón gcósta atá sna machairí mara. Is minic a fhaightear na tránna seo idir lomáin charraige nó i gcuain bheaga idir chinn tíre. Aithnítear uasteorainn na trá de ghnáth ón droim clocha duirlinge nó droim duirleoige, agus dumhcha taobh thiar de. Taobh thiar de na dumhcha faightear machaire le fána éadrom, agus is léiriú ar aois an mhachaire é uillinn na fána sin. Braitheann leibhéal an mhachaire ar an maoschlár thíos faoi. Dá bhrí sin, is iomaí machaire a luíonn faoi thuile uisce i rith an gheimhridh.

Stair an cheantair

Clann Lir

Clann LirDe réir an tseanchais, chaith Clann Lir 300 bliain ar amuigh ó chósta Inis Gluaire, siar ón Muirthead. Is anseo a bhí siad nuair a chuala siad clog Bhreandáin á nglaoch ar ais chuig an saol daonna. Bhunaigh Naomh Breandán Loingseoir mainistir ar an oileán sa 6ú haois, le linn dó a bheith ar thóir Uí Bhreasail. Tá aireagal Bhreandáin fós le feiceáil ar an oileán, agus is féidir é a aithint ón díon claonta agus an doras cinn réidh. Tá rian de dhá shéipéal eile agus trí chlochán le haithint laistigh de theorann na mainistreach chomh maith. Lasmuigh de, tá fothrach Theampall na mBan agus tobar beannaithe le feiceáil.

Coinnigh an Mullach Rua slachtmhar

Ba mhór againn dá gcuimhneofá ar na pointí a leanas agus tú ag baint taitnimh as an trá:

  • Seachain gníomhaíochtaí a mbaineann baol tine leo
  • Ná fág bruscar de shaghas ar bith i do dhiaidh
  • Coinnigh slán an fiadhúlra, na plandaí, agus an tírdhreach
  • Ná déan dochar d'fhálta, do shuíocháin, ná do chomharthaí
  • Fág slán na plandaí agus na hainmhithe ionas go mbeidh daoine eile in ann taitneamh a bhaint astu
  • Fág mar atá, fág mar a bhfuil, bí ciallmhar.  Ná meil ach an t-am.
  • Ná beir leat ach cuimhní agus grianghraif.

Tuilleadh eolais

Más mian leat tuilleadh eolais a fháil ar an gceantar - ar na nithe is díol spéise ann do thurasóirí nó ar imeachtaí a bheidh ar siúl ann mar shampla - breathnaigh ar na naisc atá luaite thíos:

www.discoverireland.ie

www.mayo.ie

www.northmayo.ie

www.met.ie  (le haghaidh tuar reatha aimsire)

Léarscáil de Thrá an Mhullaigh Rua (Document)

Léarscáil de Thrá an Mhullaigh Rua le heochair eolais (Béarla)
Formats Available:


Tránna Mhaigh Eo

An Rannóg Comhshaoil
An Dara hUrlár
Áras an Chontae
An Meal
Caisleán an Bharraigh
Co. Mhaigh Eo
Teileafón : Teileafón: (094) 9024444
R-phost : environment@mayococo.ie
Oscailte: 9:00 r.n. go 1:00 i.n. agus 2:00 r.n. go 5:00 i.n

  More Mayo County Council and Local Government Websites