Mayo County Council logo

Glúineach Bhiorach

Glúineach Bhiorach

Céard é?

Cineál planda neamhdhúchasaigh choimhthíoch, as an tSeapáin agus tuaisceart na Síne ó dhúchas, is ea an Ghlúineach Bhiorach.  Tugadh chun na hEorpa den chéad uair í sa 19ú haois.

Ba iad na Victeoiriaigh a thug chun na Breataine mar phlanda ornáideach í, agus ba ghearr gur tugadh isteach go gairdíní na dTithe Móra in Éirinn í.

Fásann an ilbhliantóg seo go sciobtha agus sroicheann sí idir 2 agus 3 mhéadar ar airde i rith an tsamhraidh. Tá gais chnapánacha chuasacha an phlanda cosúil le gais an bhambú, agus is dá bhrí sin a thugtar leithéidí an ‘Bhambú Sheapánaigh’ nó an ‘Bhambú Mheicsicigh’ air scaití. 

Duilleoga ar chruth croí atá aici, a bhfuil ciumhais dhíreach ar thaobh amháin díobh agus dath mhéith ghlas orthu.  Tagann bláthanna bána agus bánbhuí orthu go fliúrseach i rith an tsamhraidh, bláthanna tarraingteacha a chuirfeadh aoibh ar gharraíodóir ar bith.  Ach ná lig dóibh dallamullóg a chur ort, tá an Ghlúineach Bhiorach i measc an chéad cineál planda ionraigh is measa ar domhan de réir an Chláir Dhomhanda um Speicis Ionracha (GISP).

Japanese Knotweed in Full Flower

An Ghlúineach Bhiorach faoi bhláth

Cén dochar é?

Planda ionrach is ea an Ghlúineach Bhiorach atá ag dul i dtreis in Éirinn de réir a chéile. Tá an Ghlúineach Bhiorach ar na speicis is mó a bhfuiltear ag iarraidh a dhíbirt ón tír, agus é ar a cumas aici dochar ollmhór a dhéanamh don eacnamaíocht agus don timpeallacht araon.

Is é scoilteadh na ngas agus na riosóm, agus tréanfhás seasmhach na riosóm faoi thalamh, is mó is bun le scaipeadh an phlanda.

Téann suaitheadh talún go mór chun leasa na Glúiní Bioraí mar is féidir le planda iomlán fás as píosa beag bídeach de seanphlanda.  Dá bhrí seo tá an planda imithe i bhfairsinge i gceantracha uirbeacha agus faoin tuath araon de bharr diúscairt mhídhleathach ithreach agus aistriú ithreach a raibh blúiríní de riosóim an phlanda iontu.

Tá an Ghlúineach Bhiorach fíorchoitianta anois agus í ag fás i raidhse gnáthóg de chineálacha éagsúla in Éirinn.  De bharr a sciobtha is a fhásann sí áfach, is flúirsí í ar thaobhanna bóthair, i bhfálta sceach, le hais iarnród, ar fhásach, ar chiumhaiseanna abhann, agus ar thalamh bhog.

Ní fada go mbíonn clampaí arda ag síneadh os cionn na talún, á ceilt ó sholas na gréine, agus ag cur na bplandaí dúchasacha, agus na bhfeithidí agus ainmnithe eile dá bharr, i mbaol. Is ábhar imní dúinn uile an meath a thagann ar an mbithéagsúlacht de thoradh an phlanda ionraigh seo.

Tá an Ghlúineach Bhiorach in ann fás trí thalamh chrua de shaghas ar bith ach laige a fháil ann – trí bhrící, tarmac agus concréit – agus tá cásanna ann inar éirigh léi dúshraitheanna foirgneamh a chur ó mhaith fiú.

Loss of biodiversity – heavily infested river banks

Meath bithéagsúlachta – bruach abhann breac leis an nGlúineach Bhiorach

 

Young Shoots of Japanese Knotweed coming up through tarmacadam

Buinneáin óga den Ghlúineach Bhiorach ag gobadh aníos trí tarmac

 

Japanese Knotweed growing through tarmacadam

An Ghlúineach Bhiorach ag teacht aníos trí tarmac

 

Céard is féidir liom a dhéanamh?

Tá sé fíorthábhacht nach dtéann tú i ngleic leis an nGlúineach Bhiorach gan chomhairle a fháil ó dhuine nó seirbhísí gairmiúla ar dtús.

Is tábhachtaí i gcás na Glúiní Bioraí go bhfuil tú ar an eolas faoin méid nár cheart a dhéanamh faoi...

  • Ná déan na plandaí a struimeáil, a ghearradh ná a smiotadh toisc go bhféadfadh oiread is giota beag den phlanda a bheith ina síol do phlanda nua, rud a dhéanfadh deacair an t-ionradh a choinneáil faoi smacht.
  • Ná déan iarracht an Ghlúineach Bhiorach a bhaint trína thochailt, toisc go bhféadfadh sé borradh a chur faoina fhás, agus dlús an phlanda sa cheantar a mhéadú.
  • Ná déan ithir a d’fhéadfadh rian den phlanda a bheith ann a bhogadh ná a dhiúscairt, toisc go bhféadfaí and planda a scaipeadh leis.
  • Ná déan iarracht an planda a tharraingt as an talamh, toisc go bhféadfaí cuid den choróin thógálach a nochtadh a chuirfeadh borradh faoina fhás.
  • Ná húsáid luibhicídí neamhcheadúnaithe i ngiorracht do bhealaí uisce, plandaí ná fiadhúlra.
  • Ná déan múirín d’aon chuid den phlanda toisc go bhfuil an Ghlúineach Bhiorach chomh seasmhach sin go bhféadfadh sé fás ar an athuair nuair atá an múirín réidh le húsáid.
  • Ná caith an Ghlúineach Bhiorach amach in éineacht le dramhaíl ón ngairdín, mar nach bhfuil á dhéanamh agat ach é a scaipeadh.
  • Ná scaip aon ithir a bhfuil riosóim den Ghlúineach Bhiorach le fáil ann toisc go bhfásfaidh plandaí nua as.

 

Ná bris an dlí – is cion é an Ghlúineach Bhiorach a scaipeadh, pé acu é a bheith beartaithe agat nó neamhbheartaithe.

 Lack of awareness about how the plant spreads has meant that hedge cutting contractors, developers and people in general have been spreading it unwittingly for years.

De thoradh aineolais faoin gcaoi a scaiptear an planda seo i measc conraitheoirí a bhearrann fálta sceach, forbróirí, agus an pobal i gcoitinne, tá an planda á scaipeadh acu leis na cianta i ngan fhios acu féin.

  More Mayo County Council and Local Government Websites