Mayo County Council logo

Ainmhithe agus Talmhaíocht

Eolas ar an Maor Madraí, Póna Madraí, Ceadúnais Mhadraí

Maor Madraí/Póna Madraí

Muirnín, Clár Chlainne Mhuiris (094)9381273


Eolas | Rialacha | Pionóis | Iarratas a dhéanamh | Ceadúnais

Eolas

De réir an Achta um Rialú Madraí, 1986, is iad na húdaráis áitiúla ar fad atá freagrach as rialú madraí. Tá sé ar chumas na n-údarás áitiúil maoir mhadraí a cheapadh, ionaid dídine madraí a chur ar fáil, madraí a ghabháil, fíneálacha a ghearradh ar an láthair, agus cásanna dlí a thógáil in aghaidh úinéirí madraí. D’fhéadfadh údaráis áitiúla socruithe a dhéanamh eadraibh féin chun maoir mhadraí agus ionaid dídine madraí a chur ar fáil i do cheantar. D’fhéadfadh roinnt údaráis áitiúla socruithe a dhéanamh le Cumann na hÉireann um Fhóirithint ar Ainmhithe (ISPCA), nó le cead ón Aire Comhshaoil d’fhéadfaidís socrú a dhéanamh le duine nó eagraíocht a fheidhmíonn ar son leasa ainmhithe chun na seirbhísí seo a sholáthar i do cheantar. Is tusa atá faoi dhliteanas i leith aon damáiste nó ghortú a dhéanann do mhadra do dhaoine nó do bheostoc. Is féidir duine a dhícháiliú ó mhadra a choinneáil má chiontaítear as chruáil ar mhadra iad faoi na hAchtanna um Chruáil ar Ainmhithe, 1911 agus 1965.        

Rialacha

Ní mór duit a bheith os cionn 16 bliana d’aois chun ceadúnas madraí a fháil. Is cion é madra atá os cionn ceithre mhí d'aois a choinneáil gan cheadúnas. Má fhágann do mhadra d'áitreabh nó baile, nó áitreabh nó baile an té atá i bhfeighil air, ní mór duine a bheith in éineacht leis agus é faoi lánsmacht agat nó faoi smacht duine fhreagraigh eile. D’fhéadfadh maor madraí fianaise a lorg uait go bhfuil ceadúnas madraí agat, agus mura bhfuil sé agat is féidir leo fíneáil a ghearradh ort ar an láthair. D’fhéadfaí an dlí a chur ort má theipeann ort an fhíneáil seo a íoc laistigh den am sonraithe. Níl ceadúnais ag teastáil ó mhadraí ata faoi chúram na Comhairle Contae, Chumann na hÉireann um Fhóirithint ar Ainmhithe (ISPCA), an Gharda Síochána, ná do mhadraí treorach do na daill, ná d’aon mhadra thógtar isteach sa Stát ar feadh tréimhse níos lú na 30 lá. Eisítear ceadúnais mhadraí sna hOifigí Poist, nó tig leat iarratas a dhéanamh ar do Cheadúnas Madraí ar líne. Úsáidtear an t-airgead a chruinnítear ó cheadúnais mhadraí chun seirbhísí rialaithe madraí a chur ar fáil ar bhonn áitiúil ar fud na tíre.

Aithint Madraí

Ní mór do mhadraí coiléar a chaitheamh i gcónaí le hinscríbhinn, pláta, suaitheantas nó diosca ar a bhfuil sonraithe ainm agus seoladh an úinéara. Is féidir le maor madraí fíneáil a ghearradh ar an láthair mura bhfuil coiléir aitheantais ar mhadra. D’fhéadfaí an dlí a chur ort má theipeann ort an fhíneáil seo a íoc laistigh den am sonraithe.

Micrishliseanna

De réir na Rialacháin um Micrishliseadh Madraí, 2015, tá sé de dhualgas dlíthiúil ag úinéirí madraí micrishlis a chur ina gcuid madra(í), sonraí teagmhála a chlárú ar bhunachar sonraí le haghaidh aithint madraí atá faomhaithe ag an rialtas, agus Teastas Clárúcháin a bheith acu mar fhianaise air seo.

Tá sé in aghaidh an dlí anois coileán nó madra a cheannach nach bhfuil micrishlis ann, nach bhfuil cláraithe ar bhunachar faomhaithe sonraí, agus nach bhfuil Teastas Cláraithe ón mbunachar sonraí seo acu mar fhianaise air seo. Ní mór micrishlis a chur i ngach coileán agus iad a chlárú faoi cheann 12 seachtain óna mbreith, nó sula mbogtar ón áit a rugtar iad.

Madraí ar Strae

Is éard atá i madraí atá ar strae ná madraí atá amuigh in áit phoiblí agus gan an t-úinéir nó duine freagrach eile a bheith i dteannta leo. Áirítear leo madraí nach bhfuil faoi smacht éifeachtach. Tig leat fíneáil a fháil ar an láthair mura bhfuil do mhadra faoi lánsmacht agat. Is féidir leis an maor madraí nó comhalta den Gharda Síochána madraí atá ar strae a ghabháil agus a chur sa phóna áitiúil madraí. D’fhéadfaí na madraí seo a chur chun báis mura mbailíonn a gcuid úinéirí iad laistigh de chúig lá. Má théann do mhadra ar strae, nó má bhíonn siad ar iarraidh, ba chóir teagmháil a dhéanamh leis an bpóna áitiúil madraí chun a sheiceáil ar tógadh isteach ansin é. Ní mór duit táille aisghabhála a íoc agus ceadúnas bailí madraí a thaispeáint sula mbailíonn tú do mhadra ón bpóna. Mura bhfuil ceadúnas bailí madraí agat beidh ort ceann a fháil ó d'oifig áitiúil poist sula mbailíonn tú do mhadra. Tá sé de dhualgas ar an nGarda Síochána taifead a choinneáil de na madraí ar fad a ghabhann siad féin, agus de na madraí atá gafa ag daoine eile ar cuireadh ar an eolas iad fúthu. Is féidir leat breathnú ar an gclár seo in oifigí d'údaráis áitiúil nó sa stáisiún Gardaí is gaire duit.

Madraí gan Iarraidh

Ba chóir aon mhadraí nach dteastaíonn uait a thabhairt chuig an bpóna.  Ní mór don úinéir ceadúnas bailí don mhadra a thaispeáint agus táille €70 a íoc. Tá sé de chead ag údaráis áitiúla glacadh le madraí gan iarraidh agus aon mhadraí nach bhfaightear úinéir nua dóibh a chur chun báis.

Maoir Mhadraí

Tig le maoir mhadraí ainm agus seoladh duine a iarraidh a bhfuil amhras coire faoin Acht um Rialú Madraí orthu. Tá sé ar a gcumas acu freisin madra ar bith a ghabháil, agus dul isteach ar áitreabh ar bith chun madra a ghabháil – cé is moite d'áit chónaithe a bhfuil cúig mhadra nó níos lú ná sin ann. Is cion é bac a chur ar obair an mhaoir mhadraí, diúltiú dóibh d’ainm agus seoladh a thabhairt le fios, nó ainm agus seoladh bréagach a thabhairt dóibh, agus d’fhéadfadh na Gardaí thú a ghabháil má dhéanann tú amhlaidh.

Fodhlíthe

Tá fodhlíthe curtha i bhfeidhm ag go leor údaráis áitiúla chun na háiteanna a gcaithfear madraí a choinneál ar iall, nó áiteanna nach bhfuil cead acu a bheith ann in aon chor, a thabhairt le fios. Beidh d'údarás áitiúil in ann tú a chur an eolas maidir leis na fodhlíthe atá i bhfeidhm i do cheantar féin. D’fhéadfaí fíneáil a ghearradh ort ar thú a chiontú go hachomair as na fodhlíthe madraí seo a shárú.

Salachar Madraí

De réir dhlíthe bruscair nua (Alt 22 den Acht um Thruailliú ó Bhruscar, 1997), is cion é ligint do mhadra atá faoi do smacht cac a dhéanamh in áit phoiblí. Dá bhrí sin, ní mór don úinéir nó don duine atá i bhfeighil an mhadra an cac a bhaint agus a dhiúscairt ar bhealach cuí slán faoin dlí seo. De réir an dlí seo chomh maith, is féidir leat gearán a dhéanamh don Chúirt Dúiche faoi úinéir nó faoi dhuine atá i bhfeighil madra a ligeann don mhadra sin cac a dhéanamh in áit phoiblí agus a theipeann orthu beart freagrach a dhéanamh ina leith. Sula ndéanann tú seo ámh, ní mór duit an maor madraí a chur ar an eolas faoi do chinneadh trí fhoirm speisialta a chomhlánú.  Tá an fhoirm seo ar fáil ón Aonad Rialaithe Madraí ag d'údarás áitiúil.

Madraí ag Tafann

Is cion é má dhéanann do mhadra an iomarca tafainn a chuireann isteach ar dhaoine eile. Tá sé ar chumas do Chúirte Dúiche ord a thabhairt go laghdófar tafann iomarcach madra, féadfaidh sí uasteorainn a chur ar líon na madraí a choinnítear ar aon áitreabh amháin, nó féadfaidh sí ord a thabhairt go gcuirtear madra faoi chúram maoir mhadraí mar mhadra gan iarraidh. Is féidir leat gearán a dhéanamh don Chúirt Dúiche faoi thafann iomarcach faoi na Rialacháin um Thorann. Sula ndéanann tú seo ámh, ní mór duit an maor madraí a chur ar an eolas faoi do chinneadh trí fhoirm speisialta a chomhlánú faoin Acht um Rialú Madraí, 1986.

Madraí Cosanta

I gcás madra cosanta atá in úsáid ar áitreabh neamhchónaithe gnó, ní mór do láimhseálaí a bheith in éineacht leis nó é a bheith ceangailte go daingin ionas nach bhfuil ar a chumas dul ag fuaidreamh timpeall an áitribh ná éalú uaidh. Ní mór fógra a chur in airde ag an mbealach isteach ar an áitreabh a thugann le fios don phobal go bhfuil madra cosanta ar an áitreabh. Caithfidh coiléir a bheith ar an madra cosanta a bhfuil ainm agus seoladh an úinéara sonraithe air. Ní mór ionchlannán leictreonach a chur i ngach madra cosanta ar a bhfuil marc buan aitheantais an mhadra a thug an ISPCA dó. Ní mór do thréidlia údaraithe ag an ISPCA, nó duine faoi mhaoirseacht a leithéid de thréidlia údaraithe, an t-ionchlannán seo a ionphlandú sa mhadra. Is é úinéir an mhadra a íocann na costais a bhaineann le hionphlandú an ionchlannáin. Ní mór d’aon chonchró ina gcoinnítear cúig mhadra cosanta nó níos mó ná sin clárú leis an údarás áitiúil.

Rialacha maidir le póir ar leith de mhadraí

Tá rialacha ar leith i bhfeidhm maidir leis na póir mhadraí a leanas (agus cineálacha nó crosphóir díobh) in Éirinn, de réir na Rialachán um Rialú Madraí (Srianadh Madraí ar Leith), 1991:

Tarbh-bhrocaire Meiriceánach
Tarbh-bhrocaire Sasanach
Tarbh-bhrocaire Staffordshire
Tarbhmhaistín
Pinséir Dobermann
Alsáiseach
Dronnach Róidéiseach
Rótvaidhléir
Aicíte Sheapánach
Tósa Seapánach
Iallmhadra

De réir na rialacha:

  • Ní mór na madraí seo (nó cineálacha eile nó crosphóir díobh) a bheith coinnithe ar iall ghairid théagrach ag duine os cionn 16 bliana d’aois a bhfuil sé ar a chumas acu iad a choinneáil faoi smacht.
  • Ní mór mantóg a bheith ar na madraí seo (nó cineálacha eile nó crosphóir díobh) nuair a bhíonn siad amuigh in áit phoiblí.
  • Ní mór coiléir a bheith ar na madraí seo (nó cineálacha eile nó crosphóir díobh) i gcónaí, ar a bhfuil sonraithe ainm agus seoladh a úinéara.

Ní bhaineann na rialacha maidir le mantóga agus iallacha leis na madraí a bhíonn in úsáid ag an nGarda Síochána, Póilíní Chuan Bhaile Átha Cliath, Póilíní Aerfoirt an Stáit, agus foirne bona fide tarrthála atá i mbun oibríochtaí tarrthála. Ní bhaineann na rialacha maidir le mantóga le madraí treorach do na daill.

Pionóis

Cion

Fíneálacha

Pionóis

Ceadúnas madraí ar iarraidh

Fíneáil ar an láthair: €100 le híoc le d’údarás áitiúil

Is féidir duine a ionchúiseamh sa Chúirt Dúiche mura n-íoctar fíneáil ar an láthair, agus uasfíneáil €1269.74 a ghearradh agus/nó tréimhse phríosúin 3 mhí a dhaoradh orthu dá bharr

Madra gan choiléir aitheantais

Fíneáil ar an láthair: €100 le híoc le d’údarás áitiúil

Is féidir duine a ionchúiseamh sa Chúirt Dúiche mura n-íoctar fíneáil ar an láthair, agus uasfíneáil €1269.74 a ghearradh agus/nó tréimhse phríosúin a dhaoradh orthu dá bharr

Madra ar Strae

Táille €10 as gach oíche a chaith an madra sa phóna.

Cuirtear chun báis aon mhadraí nach mbailítear iad laistigh de 5 lá.

Madra nach bhfuil faoi smacht

Fíneáil €100 ar an láthair, le híoc le d'údarás áitiúil.

Is féidir duine a ionchúiseamh sa Chúirt Dúiche mura n-íoctar fíneáil ar an láthair, agus uasfíneáil €1269.74 a ghearradh agus/nó tréimhse phríosúin 3 mhí a dhaoradh orthu dá bharr

Madra ag déanamh caca in áit phoiblí

Is féidir fíneáil €150 a ghearradh ar úinéirí/láimhseálaithe ar an láthair mura ndéanann siad cac a madra a dhiúscairt ar bhealach cuí.

Is féidir duine a ionchúiseamh sa Chúirt Dúiche mura n-íoctar fíneáil ar an láthair, agus uasfíneáil €3000 a ghearradh agus/nó tréimhse phríosúin 3 mhí a dhaoradh orthu dá bharr

Cá ndéantar iarratas ar ionchlannán leictreonach?

Más mian leat ionchlannán leictreonach a fháil do do mhadra cosanta, ba chóir duit teagmháil a dhéanamh le

Cumann na hÉireann um Fhóirithint ar Ainmhithe (ISPCA),
300 Bóthar Ráth Maonais Íochtarach,
Ráth Maonais,
Baile Átha Cliath 6

Tel:(01) 497 7874
Fax:(01) 497 7940
E-mail:info@ispca.ie

Tá eolas maidir le rialú madraí i do cheantar féin ar fáil ó d’údarás aitiúil.  Bíonn sonraí teagmhála na n-údarás áitiúil ar fad ar fáil sna leathanaigh thosaigh den eolaí teileafóin.  Tá sonraí teagmhála Stáisiúin Gardaí in Éirinn ar fáil anseo.

Ceadúnais Mhadraí

Bíonn ceadúnais mhadraí ar fáil ón Oifig Poist (An Post) is gaire duit, nó iarratas a dhéanamh ar líne ar cheadúnas madraí.  Breathnaigh ar an síomh idirlín seo acu chun an oifig is gaire duit a aimsiú.

Seirbhísí ar líne

Seirbhís eile uait?

FixYourStreet.ie

Cuir an Chomhairle ar an eolas faoi phoill i mbóithre, fabhtanna i gcosáin, fadhbanna draenála/tuile, dumpáil mhídhleathach srl. tríd an suíomh idirlín FixYourStreet.ie.

  More Mayo County Council and Local Government Websites